Wyrok TK w sprawie służebności przesyłu — co oznacza dla właścicieli działek?
Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wykładnię, która pozwalała przedsiębiorstwom przesyłowym zasiedzieć prawo do cudzego gruntu za okres sprzed 2008 roku. Dla części właścicieli zmienia to układ sił w sprawie.
Adwokaci Chmielowski Zarzecki i Wspólnicy sp.k. · aktualizacja
Wyrok TK z 2 grudnia 2025 r. — najważniejszy wniosek
W wyroku z 2 grudnia 2025 r., sygn. P 10/16, Trybunał Konstytucyjny zakwestionował wykładnię przepisów, która pozwalała przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa nabyć przed 3 sierpnia 2008 r. przez zasiedzenie tzw. służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu.
Według Trybunału takie ograniczenie prawa własności nie mogło zostać stworzone dopiero przez orzecznictwo. Prawo rzeczowe wymaga wyraźnej podstawy ustawowej, a przepisy o służebności przesyłu weszły w życie dopiero 3 sierpnia 2008 r.
Co to oznacza w praktyce
Wyrok wzmacnia argumenty właścicieli, wobec których przedsiębiorstwo powołuje się na wieloletnie korzystanie z gruntu jeszcze sprzed 2008 r. Znaczenie ma również postanowienie Sądu Najwyższego z 19 marca 2026 r., sygn. II CSKP 1045/24, w którym SN uznał, że okresu od 1 stycznia 1965 r. do 2 sierpnia 2008 r. nie należy doliczać do czasu potrzebnego do zasiedzenia służebności przesyłu.
Przedsiębiorstwo może dysponować umową, służebnością wpisaną do księgi wieczystej albo decyzją administracyjną ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości. Każdy z tych dokumentów może zmienić ocenę sprawy.
Wyrok nadal nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw
Na dzień aktualizacji artykułu wyrok P 10/16 znajduje się w urzędowym zbiorze orzeczeń Trybunału jako OTK ZU A/2026, poz. 1, ale nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Powoduje to istotne rozbieżności praktyczne.
Sąd Najwyższy uwzględnił wyrok w trwającej sprawie kasacyjnej, natomiast niektóre sądy powszechne odrzucały skargi o wznowienie prawomocnie zakończonych postępowań właśnie ze względu na brak publikacji.
Co powinien zrobić właściciel
W pierwszej kolejności należy sprawdzić księgę wieczystą, dokumentację nieruchomości, datę budowy urządzeń, ich obecnego właściciela oraz ewentualne decyzje administracyjne.
Dopiero wtedy można ocenić, czy zasadne jest żądanie ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem, zapłaty za bezumowne korzystanie albo podjęcie obrony przed zarzutem zasiedzenia.
Na działce znajduje się linia energetyczna, gazociąg, wodociąg lub kabel, a operator powołuje się na zasiedzenie? Analiza księgi wieczystej i dokumentów pozwala ocenić sprawę przed rozpoczęciem negocjacji.
Sprawdź swoją nieruchomośćNajczęstsze pytania
Czy służebność przesyłu musi być wpisana do księgi wieczystej?
Wpis zwiększa bezpieczeństwo obrotu i ujawnia obciążenie nieruchomości, ale brak wpisu nie zawsze oznacza, że prawo nie istnieje. Konieczne jest sprawdzenie podstawy jego powstania.
Czy można żądać zapłaty za kabel pod ziemią?
Tak, urządzenia podziemne także mogą uzasadniać ustanowienie służebności i rozliczenia, jeżeli przedsiębiorstwo nie ma skutecznego tytułu prawnego.
Przy zasiedzeniu dodatkowego badania wymaga przesłanka korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
Czy sprzedaż działki usuwa problem służebności?
Nie. Służebność jest prawem obciążającym nieruchomość, dlatego co do zasady oddziałuje również na kolejnego właściciela. Przed zakupem należy przeanalizować stan prawny i faktyczny urządzeń.
Czy wezwanie do zapłaty przerywa bieg zasiedzenia?
Nie każde pismo wywołuje taki skutek. Znaczenie zależy od rodzaju podjętej czynności i treści żądania.
Jeżeli ryzyko zasiedzenia jest realne, sposób działania należy dobrać przed wysłaniem wezwania.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena roszczeń dotyczących urządzeń przesyłowych wymaga analizy dokumentów nieruchomości, podstawy posadowienia urządzeń oraz aktualnego orzecznictwa. Stan prawny zweryfikowano 23 sierpnia 2026 r.