Zasiedzenie służebności przesyłu po wyroku TK — czy lata sprzed 2008 r. nadal się liczą?
Zarzut zasiedzenia to najczęstsza linia obrony przedsiębiorstw przesyłowych. Po wyroku TK i postanowieniu SN jego skuteczność za okres sprzed 2008 roku stoi pod znakiem zapytania.
Adwokaci Chmielowski Zarzecki i Wspólnicy sp.k. · aktualizacja
Na czym polega zasiedzenie służebności przesyłu
Zasiedzenie może prowadzić do nabycia służebności bez umowy z właścicielem. Co do zasady wymaga korzystania z trwałego i widocznego urządzenia oraz upływu odpowiedniego czasu.
Termin wynosi 20 lat w dobrej wierze albo 30 lat w złej wierze. Ocena dobrej wiary nie zależy jednak wyłącznie od tego, jak długo urządzenie stoi na działce.
Dlaczego data 3 sierpnia 2008 r. jest tak ważna
Tego dnia weszły w życie art. 305¹–305⁴ Kodeksu cywilnego, które wprowadziły służebność przesyłu. Przez lata dominował pogląd, że przedsiębiorstwo może doliczyć wcześniejsze korzystanie z gruntu jako posiadanie służebności gruntowej odpowiadającej treścią późniejszej służebności przesyłu.
Wyrok TK z 2 grudnia 2025 r., P 10/16, zakwestionował tę konstrukcję. Następnie Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 marca 2026 r., II CSKP 1045/24, przyjął wprost, że przed wprowadzeniem służebności przesyłu nie mógł biec termin zasiedzenia tego prawa, a okresu sprzed 3 sierpnia 2008 r. nie można doliczyć.
Czy pierwsze zasiedzenia są możliwe w 2028 lub 2038 roku
Jeżeli przyjąć początek biegu najwcześniej na 3 sierpnia 2008 r., dwudziestoletni termin może upłynąć najwcześniej w 2028 r., a trzydziestoletni w 2038 r. Jest to jednak jedynie punkt wyjścia.
W konkretnej sprawie trzeba ustalić między innymi:
- czy posiadanie służebności rzeczywiście było wykonywane;
- czy urządzenie było trwałe i widoczne;
- kto był posiadaczem i czy wykazał następstwo prawne;
- czy zachodziła dobra czy zła wiara;
- czy bieg zasiedzenia nie został przerwany;
- czy przedsiębiorstwo nie ma innego tytułu, zwłaszcza decyzji administracyjnej.
Czy spór jest już ostatecznie zakończony
Wyrok P 10/16 nie został dotąd ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a w praktyce sądowej pojawiają się rozbieżności dotyczące jego skutków. Postanowienie SN II CSKP 1045/24 jest ważnym argumentem, lecz zostało wydane w konkretnej sprawie i nie jest uchwałą mającą moc zasady prawnej.
Zarzut zasiedzenia powinien być badany na dokumentach, a nie przyjmowany na podstawie samego wieku linii lub rurociągu.
Sprawdź swoją nieruchomośćNajczęstsze pytania
Czy służebność przesyłu musi być wpisana do księgi wieczystej?
Wpis zwiększa bezpieczeństwo obrotu i ujawnia obciążenie nieruchomości, ale brak wpisu nie zawsze oznacza, że prawo nie istnieje. Konieczne jest sprawdzenie podstawy jego powstania.
Czy można żądać zapłaty za kabel pod ziemią?
Tak, urządzenia podziemne także mogą uzasadniać ustanowienie służebności i rozliczenia, jeżeli przedsiębiorstwo nie ma skutecznego tytułu prawnego.
Przy zasiedzeniu dodatkowego badania wymaga przesłanka korzystania z trwałego i widocznego urządzenia.
Czy sprzedaż działki usuwa problem służebności?
Nie. Służebność jest prawem obciążającym nieruchomość, dlatego co do zasady oddziałuje również na kolejnego właściciela. Przed zakupem należy przeanalizować stan prawny i faktyczny urządzeń.
Czy wezwanie do zapłaty przerywa bieg zasiedzenia?
Nie każde pismo wywołuje taki skutek. Znaczenie zależy od rodzaju podjętej czynności i treści żądania.
Jeżeli ryzyko zasiedzenia jest realne, sposób działania należy dobrać przed wysłaniem wezwania.
Źródła
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Ocena roszczeń dotyczących urządzeń przesyłowych wymaga analizy dokumentów nieruchomości, podstawy posadowienia urządzeń oraz aktualnego orzecznictwa. Stan prawny zweryfikowano 23 sierpnia 2026 r.